De Vlaardinger https://devlaardinger.nl/portals/0/afbeeldingen/logo-V.png

De 'ideologisch luiheid' bij politici en het botsen van belangen

Er zijn nog 17 miljoen wachtenden voor u: dertig jaar marktwerking in Nederland - Sander Heijne

Er zijn nog 17 miljoen wachtenden voor u: dertig jaar marktwerking in Nederland - Sander Heijne

 

 

"Een uitgelezen kans"

In het boek Er zijn nog 17 miljoen wachtenden voor u geeft onderzoeksjournalist Sander Heijne een heldere analyse van de uitwassen van de marktwerking in de publieke sector. Niet alles is echter mislukt. Heijne benoemt oorzaken van de mislukkingen, maar ook de basisvoorwaarden voor het laten slagen van marktwerking.

Voor zijn boek deed Heijne (nu werkzaam voor De Correspondent) zeven jaar lang onderzoek. Hij voerde gesprekken met honderden medewerkers bij de spoorwegen, in de zorg, de kinderopvang, sprak met vakbondsleiders, verzekeraars, managers, beleidsmedewerkers en ziekenhuisdirecteuren. Zijn conclusie is dat we te maken hebben met grotendeels mislukte marktwerking in de publieke sector.

Waarom is de marktwerking ingevoerd? Het failliet van het communisme zorgde ervoor dat het neoliberale marktdenken als superieur politiek-economisch model werd omarmd. Een ‘onzichtbare hand’ en marktwerking zouden leiden tot betere en goedkopere diensten, was het adagium. De kabinetten Lubbers, Kok, Balkenende en Rutte privatiseerden vele publieke diensten, zonder de juistheid van de aannames ervan te toetsen en zich iets aan te trekken van onderbouwde adviezen van experts en medewerkers.

De winter van 2012 op het spoor:
“Die winter kwam het spoor voor de derde keer op rij tot stilstand tijdens een sneeuwbui. Met tienduizenden blauwbekkende reizigers tot gevolg, die op tochtige perrons uren stonden te wachten op treinen die niet kwamen.”

Belangrijkste oorzaak: de opsplitsing van NS en ProRail, waardoor machinisten en stationschefs niet zelf, desnoods met gasbranders, wissels mochten ontdooien, maar noodgedwongen moesten wachten op monteurs van onderaannemers van ProRail, die door files vaak uren te laat arriveerden.

De zorg heeft geleid tot een bureaucratisch waterhoofd:
“Een ziekenhuisdirecteur moest zelfs verpleegkundigen ontslaan om voldoende budget vrij te kunnen maken om extra administratief personeel aan te nemen. Deze extra boekhouders had hij nodig om te kunnen bewijzen dat hij zijn budget daadwerkelijk besteedt aan nuttige zorg voor zijn patiënten.”

Deze – maar ook andere – voorbeelden van marktwerking mislukten faliekant. Oorzaken: de kafkaëske organisatie van veel publieke diensten, lobbywerk van bedrijven die goed verdienen aan marktwerking in de publieke sector, maar ook ‘ideologische luiheid’ bij politici: de onwil om hun standpunten aan te passen aan de realiteit van mislukkingen.

Niet alle privatiseringen eindigden echter in een fiasco. Neem de telecom.
 “Waar je vroeger soms wel een halfjaar moest wachten op je telefoonaansluiting, kunnen we tegenwoordig in elke winkelstraat eenvoudig een abonnement voor een mobiele telefoon naar keuze afsluiten.”

En zo zijn er veel producten en diensten die zich perfect lenen voor de vrije markt. Het probleem is dat de meeste publieke diensten zich niet lenen voor marktwerking. Ze kunnen namelijk niet voldoen aan de basisvoorwaarden voor een gezonde markt. Het ondernemersbelang botst met het publieke belang. Afnemers van bijvoorbeeld zorg en onderwijs betalen niet voor hun eigen consumptie. Afnemers of aanbieders hebben geen keuzevrijheid en (internationale) spelregels zijn oneerlijk.

Het boek leest vlot, het is informatief en onderhoudend tegelijk. Een stevige aanrader.

Sander Heijne (1982) is onderzoeksjournalist en historicus. Hij werkte vijf jaar op de redactie economie van de Volkskrant, waar hij een fascinatie ontwikkelde voor het effect van bureaucratische systemen op ons alledaagse bestaan. Nu schrijft hij voor het online platform voor onderzoeksjournalistiek De Correspondent. In 2011 werd Heijne genomineerd voor de belangrijkste journalistieke onderzoeksprijs, De Loep.

Er zijn nog 17 miljoen wachtenden voor u is verschenen bij Uitgeverij De Correspondent in 2018. Het boek telt 189 pagina’s, inclusief een voorwoord, een nawoord en een overzicht van gebruikte bronnen. Het kost € 18,00.
Het is niet als e-book te koop.

Alle boekrecensies zijn ook terug te vinden op: www.vlaardingenleest.nl

eoordelingen:

  1  haring - aantrekkelijk als bedorven haring
  2  haringen - in uitverkoop de moeite waard
  3  haringen - veelbelovende vangst
  4  haringen - goede kwaliteit, stevige aanrader
  5  haringen - behoort tot het beste van dit jaar

waardering:     

1 commentaar(en) op artikel "Er zijn nog 17 miljoen wachtenden voor u: dertig jaar marktwerking in Nederland - Sander Heijne"

"Het is niet als e-book te koop." Huh? Lijkt een typisch gevalletje onvoldoende marktwerking.

Door: Mark Rutte Op:

Laat een reactie achter

Door het invullen en verzenden van dit formulier, wordt je naam, e-mailadres, IP-adres en inhoud van je reactie bewaard in de database van ons content management system voor deze website. Alleen je naam en de inhoud van je reactie zijn zichtbaar voor de lezers van de website. De redactie/beheerder van deze website kan je per e-mail naar het door jou opgegeven e-mailadres door middel van een persoonlijk bericht een reactie geven.
Reactie toevoegen

Theme picker

Meest gelezen:

Theme picker