De Vlaardinger https://devlaardinger.nl/portals/0/afbeeldingen/logo-V.png

Monumentale, onvoltooide roman over verval burgerlijke cultuur in dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije

De man zonder eigenschappen (deel 1 t/m 3) - Robert Musil

De man zonder eigenschappen (deel 1 t/m 3) - Robert Musil

"Een uitgelezen kans"

De man zonder eigenschappen is het magnum opus van de Oostenrijkse schrijver Robert Musil. Aan deze monumentale roman schreef hij twintig jaar lang, zonder het werk af te kunnen ronden. Het is een beschrijving van het verval van de burgerlijke cultuur van de laat-Habsburgse dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije.

Deze uitgave van De man zonder eigenschappen bestaat uit de romandelen die tijdens het leven van de auteur verschenen. Dit materiaal werd eerder in drie banden gepubliceerd. In een vierde band verscheen een keuze uit ongepubliceerd materiaal.

Het verhaal speelt zich af in de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie van 1913, een keerpunt in de Europese geschiedenis. De hoofdpersoon, Ulrich, zoekt daar zijn levensweg. Hij is een ‘man zonder eigenschappen’. Dat wil zeggen: hij wordt door Musil als een algemeen, inwisselbaar personage in een inwisselbare werkelijkheid voorgesteld. Niets is zeker: Musil veronderstelt dat er altijd een andere werkelijkheid kán zijn.

Het boek staat bol van cultuurkritiek: moreel verval, toenemend materialisme, kille berekening, een lege ratio tegenover verdwijnend gevoelsleven, kunst, cultuur, teloorgang van de Bildung, excessen van rationalisme en rekenmanie, bewapeningswedloop, zielloosheid, en ga zo maar door. Zoals één van de personages zegt: "Waarom wil je niet inzien dat de groeiende verstandelijkheid die het geheel verziekt, er schuldig aan is dat tegenwoordig niets meer serieus, verstandig of zelfs te doorgronden is? [...] Dit leidt tot rationaliseren en specialiseren van het leven, en tegelijkertijd het onvermogen zich te kunnen voorstellen wat er van ons terecht zal komen zodra wij alles identificeren, analyseren, onderverdelen, in machines veranderen en standaardiseren. Het kan zo niet doorgaan."

Het boek is fragmentarisch opgebouwd. Het verhaal is ondergeschikt, het dient als raamwerk voor de vele gedachtenuitwisselingen, sfeer en verwachtingen in de tijd vlak voor de Eerste Wereldoorlog. Door de uiterst gedetailleerde beschrijvingen ontvouwt zich langzaam een beeld van de - vooral culturele - ontwikkeling van het Oostenrijk rond het fin de siècle tot 1913 en van de in deze roman voorkomende personages. Interesse in en kennis van de Duits-Oostenrijkse cultuur, zowel in cultuurhistorische, historische als filosofische zin, zijn nodig om de lijn en de gedachten te kunnen volgen.

Kenmerkend voor Musils schrijfstijl zijn de vaak ellenlange zinnen. Het breedvoerige proza doet echter modern aan; Musil spreekt anno 1913 zelfs over hasjiesj. De cultuurkritiek van een eeuw geleden roept ook nu nog herkenning op.

Voor historisch geïnteresseerde lezers die de mogelijkheid hebben en geduld kunnen opbrengen om zich geruime tijd te verdiepen in deze 1344 pagina’s tellende roman, is De man zonder eigenschappen een monument van de Midden-Europese cultuur. Door Duitse schrijvers en critici is Der Mann ohne Eigenschaften tot belangrijkste Duitstalige roman van de twintigste eeuw uitgeroepen.

De Oostenrijkse schrijver Robert Musil (1880-1942) studeerde voor ingenieur en later in Berlijn psychologie, filosofie en wiskunde. Hij werkte tot de Eerste Wereldoorlog in Berlijn als bibliothecaris en in de vroege jaren 1920 op het Ministerie van Defensie. Na 1923 leefde hij uitsluitend van het schrijven. Hij debuteerde in 1906 met de roman De verwarring van de jonge Törless. Andere boeken zijn Het postume werk van een levende, Drie vrouwen, Brieven aan Anna, Verbintenissen en Dagboeken. Zijn levenswerk De man zonder eigenschappen, waaraan hij sinds 1922 onafgebroken werkte, bleef onvoltooid.

De man zonder eigenschappen is verschenen bij Uitgeverij Meulenhoff in 2017. Het boek telt 1344 pagina’s, exclusief een uitgebreide inhoudsopgave. Het kost € 39,99. ISBN: 9789029092203. Het is ook als e-book te koop voor € 12,99. ISBN: 9789460236518. Vertaling: Ingeborg Lesener.

Alle boekrecensies zijn ook terug te vinden op: www.vlaardingenleest.nl

eoordelingen:

  1  haring - aantrekkelijk als bedorven haring
  2  haringen - in uitverkoop de moeite waard
  3  haringen - veelbelovende vangst
  4  haringen - goede kwaliteit, stevige aanrader
  5  haringen - behoort tot het beste van dit jaar

waardering:           

 

Laat een reactie achter

Door het invullen en verzenden van dit formulier, wordt je naam, e-mailadres, IP-adres en inhoud van je reactie bewaard in de database van ons content management system voor deze website. Alleen je naam en de inhoud van je reactie zijn zichtbaar voor de lezers van de website. De redactie/beheerder van deze website kan je per e-mail naar het door jou opgegeven e-mailadres door middel van een persoonlijk bericht een reactie geven.
Reactie toevoegen

Theme picker

Meest gelezen:

Theme picker